( جبل النار ) مشهور است و از آنجا به بندرگاه شهر شغلودى يا ( جفلودى ) مىروند ؛ « 1 » سپس به توضيح و وصف هر كدام مىپردازد . ياقوت در قرن هفتم هجرى گفته‌هاى مقدسى و ادريسى را تأييد مىكند و مىنويسد : من در صقلّيّه 23 شهر و 13 قلعه و مقدار غير قابل شمارش كشتزار ديدم . اما او از قول ابو على حسن بن يحيى مىنويسد ، كه در صقلّيّه يازده شهر است كه يكى از آنها بلرم است و 33 قلعه وجود دارد . اين جزيره در قديم و جديد در دست حكامى بوده است . جزيره چشمه‌هاى آب جارى فراوان و گوارا دارد . در ميان جزيره كوه قصريانه واقع است كه از شگفتيهاى روزگار است و قصريانه شهرى بزرگ است و اطراف آن كشتزارها و باغهاى زيادى است . از فراز اين كوه ( قصريانه ) رودهايى به پايين جارى است و همهء كوههاى اين جزيره چنينند . در جزيره كوههاى آتشفشانى است كه همواره در حال فورانند و كسى نمىتواند به آنها نزديك شود . در جزيرهء صقلّيّه چارپايان فراوانى است ولى در آن مار و عقرب و حيوان درنده‌اى نيست . در جزيره ، معادن طلا ، نقره ، سرب ، مس و جيوه وجود دارد . همه نوع ميوه در صقلّيّه يافت مىشود . سرسبزى جزيرهء صقلّيّه دائمى است و در زمين آن زعفران مىرويد . . . و در كوههاى تنعش نوشادر است كه به اندلس صادر مىشود . ياقوت از قول حسن بن يحيى فقيه مصنّف تاريخ صقليه مىنويسد : كوه آتش كه در جزيره است كوه بلندى است در ساحل دريا و متصل به كانال و آبراهه‌اى كه ميان شهر قطانيه و مصقله و نزديك طبرمين است و محيط دور آن كوه ، سه روز راه است و بر آن درختان فراوانى از فندق و صنوبر و . . . است . در اطراف آن كوه ساختمانهاى زيادى از دوران گذشته باقى است . . . در بالاى كوه سوراخهايى است كه از آنها آتش و دود بيرون مىآيد . امروز ( زمان ياقوت ) هيچ جنبنده‌اى در آنجا رفت‌وآمد ندارد و مردم آن كوه را اخباث مىگويند . « 2 » يك قرن بعد از ياقوت ، ابو الفداء مىنويسد : صقلّيّه در دست مسلمانان بود ولى امروز ( قرن 8 هجرى ) در تصرف نصارى است . شهرهاى صقلّيّه عبارتند از : بلرم ، مازر ، جرجنت ، مسينى و قصريانه . « 3 »

--> ( 1 ) . سفرنامهء ابن جبير ؛ ص 392 - 398 . ( 2 ) . معجم البلدان ؛ ج 3 ، ص 416 - 418 . ( 3 ) . تقويم البلدان ؛ ص 237 .